Cuốn sách "Định hướng tương lai trong kỷ nguyên AI" trở thành chiếc la bàn cho người trẻ bước vào tương lai

Hướng nghiệp trước một ngã rẽ chưa từng có

Trong nhiều năm, hướng nghiệp ở Việt Nam chủ yếu xoay quanh việc lựa chọn trường học, ngành học và tổ hợp xét tuyển. Không ít học sinh dành phần lớn thời gian để trả lời câu hỏi: "Thi trường nào?" thay vì "Mình thực sự phù hợp với điều gì?". Cách tiếp cận ấy từng phù hợp trong giai đoạn thị trường lao động phát triển tương đối ổn định. Nhưng khi AI có thể viết báo cáo, lập trình, dịch thuật, thiết kế, phân tích dữ liệu, thậm chí hỗ trợ nghiên cứu khoa học, những tiêu chí lựa chọn nghề nghiệp cũng buộc phải thay đổi.

Ngày nay, không còn nghề nghiệp nào có thể được xem là "an toàn tuyệt đối". Điều tạo nên lợi thế cạnh tranh của mỗi cá nhân không chỉ nằm ở kiến thức chuyên môn, mà còn ở khả năng thích nghi, học tập suốt đời, sáng tạo và sử dụng AI như một công cụ để gia tăng năng lực. Chính sự thay đổi đó khiến hướng nghiệp không còn đơn thuần là việc chọn một ngành học, mà trở thành quá
trình giúp người trẻ hiểu bản thân, hiểu thị trường lao động và hiểu cách công nghệ đang tái định nghĩa công việc. Theo nhiều chuyên gia giáo dục, đây là khoảng trống mà hệ thống giáo dục hiện nay vẫn đang nỗ lực lấp đầy.

Một cuốn sách ra đời từ hơn hai thập kỷ đồng hành cùng người học

Là người có hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực đào tạo, hướng nghiệp, phát triển nguồn nhân lực và khởi nghiệp, ThS. Nguyễn Kiên Nhẫn đã có cơ hội tiếp xúc với hàng chục nghìn học sinh, sinh viên, giáo viên và người lao động ở nhiều địa phương. Điều ông trăn trở không phải là việc người trẻ thiếu thông tin về ngành nghề. Trái lại, chưa bao giờ thông tin lại nhiều như hiện nay.

Điều đáng lo hơn là người trẻ đang sống giữa một "biển thông tin" nhưng lại thiếu phương pháp để hiểu chính mình. Có em lựa chọn ngành học theo xu hướng. Có em chọn nghề vì mức lương được quảng bá trên mạng xã hội. Có em đi theo mong muốn của cha mẹ. Có em học rất giỏi nhưng không biết bản thân thực sự muốn gì. Cũng có không ít người sau khi tốt nghiệp đại học mới nhận ra mình đã đi sai đường và bắt đầu lại từ đầu.

Từ những câu chuyện ấy, ý tưởng về "Định hướng tương lai trong kỷ nguyên AI" dần được hình thành. Thay vì viết một cuốn cẩm nang liệt kê nghề nghiệp, tác giả lựa chọn một cách tiếp cận khác: giúp người đọc khám phá bản thân trước khi khám phá nghề. Đó là sự thay đổi về tư duy. Bởi nếu không hiểu mình là ai, rất khó để trả lời câu hỏi mình nên làm gì trong một thế giới luôn biến động.

Bìa cuốn sách "Đinh hướng tương lai trong kỉ nguyên AI" được thiết kế có phần cảm nhận của nhiều độc giả.

Không dự báo nghề "hot", mà giúp người đọc hiểu chính mình

Một điểm khác biệt của cuốn sách là không chạy theo trào lưu dự báo những nghề "triệu đô" hay "không bao giờ thất nghiệp". Theo tác giả, lịch sử phát triển công nghệ cho thấy mọi dự báo đều có thể thay đổi. Điều duy nhất có giá trị bền vững là năng lực học tập và khả năng thích nghi của mỗi con người.

Bởi vậy, nội dung cuốn sách tập trung vào ba trụ cột. Thứ nhất là hiểu bản thân. Người đọc được hướng dẫn khám phá tính cách, giá trị sống, động lực nội tại, điểm mạnh, điểm yếu, trải nghiệm cá nhân và khát vọng nghề nghiệp thông qua những công cụ phổ biến trên thế giới như MBTI, DISC, mô hình đa trí thông minh, Ikigai và các phương pháp tự phản chiếu.

Thứ hai là hiểu sự thay đổi của thế giới việc làm. Cuốn sách không né tránh những tác động của AI đối với thị trường lao động, nhưng cũng không tạo ra tâm lý bi quan. Thay vào đó, AI được nhìn nhận như một "người cộng sự", giúp con người làm việc hiệu quả hơn nếu biết khai thác đúng cách.

Thứ ba là xây dựng năng lực thích nghi. Thông điệp xuyên suốt của cuốn sách không phải là tìm một nghề để gắn bó suốt đời, mà là xây dựng năng lực để có thể phát triển trong nhiều môi trường nghề nghiệp khác nhau. Đó là một cách tiếp cận khá mới so với nhiều tài liệu hướng nghiệp hiện nay.


Những người bạn của ThS. Nguyễn Kiên Nhẫn hân hoan đón nhận sách và cùng lan toả.

Câu chuyện được kể bằng ngôn ngữ của người trẻ

Một trong những yếu tố khiến cuốn sách dễ tiếp cận là cách kể chuyện. Thay vì trình bày dưới dạng giáo trình, tác giả xây dựng hành trình của nhân vật Leo cùng người bạn đồng hành Yuki AI. Thông qua những cuộc đối thoại gần gũi, các khái niệm tưởng chừng khô khan như động lực nội tại, bản sắc cá nhân hay năng lực cốt lõi trở nên sinh động hơn.

Đây cũng là lựa chọn có chủ đích. Theo nhiều giáo viên, học sinh hiện nay tiếp nhận tri thức thông qua câu chuyện và trải nghiệm tốt hơn nhiều so với những bài giảng mang tính lý thuyết thuần túy. Việc kết hợp giữa yếu tố kể chuyện, tâm lý học, hướng nghiệp và AI khiến cuốn sách không chỉ dành cho học sinh cuối cấp, mà còn phù hợp với sinh viên, phụ huynh và cả những người đã đi làm nhưng muốn nhìn lại con đường sự nghiệp của mình.

Sự đón nhận từ cộng đồng giáo dục

Ngay trên bìa sau của cuốn sách, ba chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, hướng nghiệp và STEM đã dành những lời giới thiệu tích cực cho tác phẩm. Theo TS. Hà Như Hằng -  Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đông Á, cuốn sách mở ra một cách tiếp cận mới về hướng nghiệp khi nhấn mạnh việc cá nhân hóa lộ trình phát triển thông qua sự thấu hiểu bản thân và khai thác sức mạnh của AI. Bà cho rằng tác phẩm giúp học sinh, sinh viên vững vàng hơn trước những biến động của thị trường lao động.

Ở góc nhìn khác, ThS Phạm Minh Mận, chuyên gia mô hình giáo dục STEM & ARTS New Zealand, đánh giá cuốn sách không chỉ bàn về giá trị tri thức mà còn nhấn mạnh khả năng kết nối tri thức với năng lực thực tiễn. Theo ông, trong một thế giới thay đổi liên tục, việc hiểu rõ bản thân và biết sử dụng AI sẽ trở thành điều kiện quan trọng để phát triển nghề nghiệp.

Trong khi đó, cô Hoàng Minh Nguyệt, chuyên gia hướng nghiệp và Giám đốc vận hành IELTS LIT Education, nhìn nhận cuốn sách như một "kim chỉ nam" giúp người trẻ hiểu mình, chọn đúng hướng đi và tự tin bước vào kỷ nguyên AI. Những lời giới thiệu này không phải là kết luận cuối cùng về giá trị của tác phẩm, nhưng phần nào phản ánh sự quan tâm của giới chuyên môn đối với một hướng tiếp cận mới trong lĩnh vực hướng nghiệp.

Tác giả Nguyễn Kiên Nhẫn trao sách đến phụ huynh học sinh 

Từ những trang sách đến hành động thực tiễn: Khi nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng hành vì một thế hệ biết chọn đúng tương lai

Nếu giá trị của một cuốn sách được đo bằng số lượng bản in, thì đó mới chỉ là thành công về mặt xuất bản. Nhưng nếu giá trị của một cuốn sách được đo bằng việc nó được mang vào lớp học, được các doanh nghiệp lựa chọn làm quà tặng, được các nhà giáo dục sử dụng như một tài liệu tham khảo và được những người làm chính sách quan tâm, thì hành trình của cuốn sách ấy đã vượt ra khỏi phạm vi của một ấn phẩm thông thường.

Đó cũng là điều đang diễn ra với "Định hướng tương lai trong kỷ nguyên AI". Ngay sau khi phát hành, thay vì dừng lại ở các hoạt động giới thiệu sách, nhóm tác giả đã lựa chọn một cách tiếp cận khác: đưa cuốn sách đến đúng những nơi đang cần nhất – trường học, doanh nghiệp và các diễn đàn về phát triển nguồn nhân lực.

Theo một số doanh nhân tham gia các chương trình giới thiệu sách, việc tặng một cuốn sách về hướng nghiệp trong thời đại AI không đơn thuần là một hoạt động truyền thông hay trách nhiệm xã hội. Đó là khoản đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai. Khi người trẻ hiểu mình, lựa chọn đúng ngành nghề và có định hướng phát triển rõ ràng, doanh nghiệp cũng giảm được chi phí tuyển dụng, đào tạo lại và giữ chân nhân sự. Đó là lợi ích dài hạn mà không một chiến dịch tuyển dụng ngắn hạn nào có thể thay thế.

Sách "Định hướng tương lai trong kỉ nguyên AI" được lãnh đón nhận và lan toả tại Đại hội Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kì 2026 - 2031

Những cuộc gặp gỡ cho thấy sức lan tỏa của tri thức

Trong hành trình giới thiệu tác phẩm, ThS. Nguyễn Kiên Nhẫn không chỉ xuất hiện tại các chương trình dành cho học sinh, sinh viên mà còn mang cuốn sách đến nhiều diễn đàn kết nối doanh nghiệp. Một trong những dấu ấn đáng chú ý là sự kiện Đại hội Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kì 2026 - 2031. Tại đây, tác giả đã trực tiếp trao tặng cuốn "Định hướng tương lai trong kỷ nguyên AI" tới lãnh đạo tỉnh và các đại biểu tham dự đại hội.

Hình ảnh lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng dành thời gian xem từng trang sách ngay tại sự kiện không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. Nó cho thấy câu chuyện hướng nghiệp trong kỷ nguyên AI không còn là vấn đề của riêng ngành giáo dục, mà đã trở thành một nội dung được cộng đồng doanh nghiệp và các nhà quản lý quan tâm trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực địa phương.

Trong bối cảnh nhiều địa phương đang đặt mục tiêu thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ cao, kinh tế số và đổi mới sáng tạo, việc chuẩn bị cho thế hệ lao động tương lai trở thành một yêu cầu cấp thiết. Một cuốn sách không thể giải quyết toàn bộ bài toán ấy. Nhưng nó có thể góp phần thay đổi nhận thức – bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất của mọi sự thay đổi.

Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đón nhận sách khi tham quan các sản phẩm của doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng tại Đại hội Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh vừa qua

Từ gian trưng bày đến những cuộc đối thoại về tương lai

Trong nhiều sự kiện giáo dục và kết nối doanh nghiệp gần đây, hình ảnh tác giả trực tiếp giới thiệu cuốn sách tới các nhà giáo, doanh nhân và chuyên gia đã trở nên quen thuộc.

Không phải những bài diễn thuyết dài, cũng không phải những khẩu hiệu về AI, điều thu hút người đối diện thường bắt đầu bằng một câu hỏi rất giản dị: "Nếu con em chúng ta bước vào thị trường lao động sau 5 đến 10 năm nữa, các em cần chuẩn bị điều gì ngay từ hôm nay?" Đó là câu hỏi mà rất nhiều phụ huynh, giáo viên và doanh nhân đều quan tâm.

Qua những cuộc trò chuyện ấy, người nghe dần nhận ra rằng AI không phải là mối đe dọa lớn nhất. Điều đáng lo hơn là việc lựa chọn nghề nghiệp dựa trên cảm tính, chạy theo xu hướng hoặc thiếu hiểu biết về chính bản thân mình. Có lẽ cũng vì vậy mà nhiều người sau khi cầm trên tay cuốn sách đã lựa chọn mang nó về cho con, cho học trò hoặc cho nhân viên trẻ của mình.
Hoạt động khai vấn kèm theo với sách của ThS. Nguyễn Kiên Nhẫn để tư vấn hướng nghiệp

Một hành trình mới chỉ bắt đầu

Nhìn từ những hoạt động giới thiệu sách trong thời gian qua, có thể thấy mục tiêu của tác giả không dừng lại ở việc phát hành một đầu sách. Điều ông theo đuổi là xây dựng một cộng đồng cùng quan tâm đến hướng nghiệp, nơi nhà trường, doanh nghiệp, phụ huynh và người học có thể cùng nhau đối thoại về tương lai của thế hệ trẻ.

Nếu những cuộc đối thoại ấy tiếp tục được mở rộng, giá trị của cuốn sách sẽ không chỉ nằm trên giá sách của mỗi gia đình, mà còn hiện diện trong các tiết học hướng nghiệp, các chương trình tuyển sinh, các diễn đàn doanh nghiệp và những quyết định nghề nghiệp quan trọng của hàng nghìn người trẻ. 

Khi chia sẻ với chúng tôi, Ths. Nguyễn Kiên Nhẫn cho hay: Khi nhận được cuốn sách của này là lúc bạn nhận thêm một công cụ hướng nghiệp và được gặp gỡ với người khai vấn về hướng nghiệp nữa. Đó cũng chính là phiện chia sẻ với chính tác giả với bạn hoặc người thân của bạn về hành trình trương lai. Đó là điều mà nhiều người làm giáo dục và phụ huynh đang rất cần cho học viên cũng như con của mình. 

Để đón nhận cuốn sách này, chúng ta có thể liên hệ trực tiếp với các tác giả, vì hiện nay sách chưa được bán tại các hệ thống. Tác giả hy vọng cuốn sách sẽ tiếp tục được lan tỏa đến nhiều gia đình, nhà trường và cộng đồng, góp phần giúp thế hệ trẻ lựa chọn đúng hôm nay để kiến tạo một tương lai bền vững mai sau.